LOADING

Type to search

Αρματολοί και κλέφτες ή κλεφταρματολοί

Εθνικά

Αρματολοί και κλέφτες ή κλεφταρματολοί

Share
Σας άρεσε το άρθρο? Κοινοποιήστε το!
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Παράγοντες διάσωσης του ελληνικού στοιχείου επί τουρκικής κυριαρχίας (συνέχεια)

Του Παναγιώτη Γ. Αλεκάκη, Φιλόλογου – Ιστορικού, Δρ Ιστορικού και Αρχαιολογικού Τμήματος Α.Π.Θ., Διευθυντή 2ου ΓΕΛ Κατερίνης

Ας επιστρέψουμε στους ορεινούς όγκους, στο Βέρμιο, τα Πιέρια, τον Όλυμπο, τα Χάσια, την Πίνδο, που υψώνοντας περήφανα τις κορυφές τους ήταν σαν να καλούσαν τους νέους από τα κοντινά χωριά με τον μαγικό τους κόσμο, με τις σκοτεινές χαράδρες, με τα καταπράσινα δάση, με τους γκρεμούς που φέρνουν ίλιγγο, καθώς και με τις φημισμένες ομάδες κλεφτών. Επί τουρκοκρατίας οι ορεινοί όγκοι διαφύλαξαν τους ελληνικούς πληθυσμούς από την ολοκληρωτική υποταγή και υπήρξαν η σωτηρία του λαού μας, όπως θα τόνιζε το 18ο αιώνα ο Κοσμάς ο Αιτωλός. Ο Γάλλος περιηγητής Lauvergne επισκέφθηκε την Ελλάδα το 1825 και παρατήρησε ότι «ολόκληρη η Ελλάδα, με τα πολλά βουνά, τα τρομακτικά φαράγγια που τα χωρίζουν… μοιάζει να έχει προοριστεί από τη φύση να είναι το λίκνο ελεύθερων ανθρώπων» (βλ. H. Lauvergne, Souvenirs de la Grèce dans la campagne de 1825, p. 206-7).  

   Από αυτούς τους ορεινούς όγκους, όμως, πρέπει να τονίσουμε δύο: τον οριζόντιο του Ολύμπου – Χασίων και τον κάθετο της Πίνδου με τα Άγραφα, που βρίσκονταν πάνω από τους Τούρκους της Θεσσαλίας, και τον Κόζιακα από όπου εξορμούσαν οι κλέφτες φτάνοντας μέχρι τα Μετέωρα. Στον Όλυμπο οι κλέφτες μπορούσαν να κινηθούν με ελευθερία προς τα Χάσια, την Πίνδο, να περάσουν

τον Κόζιακα και να βρεθούν στην Ήπειρο και να κατεβούν στη Δυτική Στερεά και το Ξερόμερο:

Στον Λούρον, στο Ξερόμερον αρματολός εστάθην,

Στα Χάσια και στον Όλυμπον δώδεκα χρόνια κλέφτης.

   Κλέφτες επάνω στον Όλυμπο μνημονεύονται στον «Βίο του Αγίου Διονυσίου», πιο συγκεκριμένα στο μοναστήρι της Αγίας Τριάδος, που έχτισε ο όσιος και μερικοί κάτοικοι της περιοχής τον κατήγγειλαν στον Τούρκο τοπάρχη ότι μαζεύονται εκεί οι κλέφτες και κινδυνεύουν οι κάτοικοι (βλ. Ακολουθία οσίου Διονυσίου, σ. 23). Ο Όλυμπος ήταν ένα είδος παραδείσου των κλεφτών, που απέδιδαν θαυμαστές ιδιότητες στο ζωογόνο αέρα του, όπου οι πληγές τους γιατρεύονταν μόνες τους:

Πλιάσκα μ’ αν θέλεις γιάτρεμα, να γειάνουν οι πληγές σου,

Έβγα ψηλά στον Όλυμπο, στον έμορφο τον τόπο.

Αντρείοι ‘κει δεν αρρωστούν, κι άρρωστοι ανδρειώνουν

Εκ’ είν’ οι κλέφτες οι πολλοί, τα τέσσερα πρωτάτα.

    Τους δυο τελευταίους αιώνες της τουρκοκρατίας οι αγωνιστές για τη λευτεριά από τη Μακεδονία κατέχουν περίλαμπρη θέση, έχοντας συγκροτήσει τις ξακουστές ομάδες των κλεφτών που περιφέρονταν απειλητικά πάνω 

στους ορεινούς όγκους. Η παρουσία τους έδινε θάρρος στους νέους και τους παρακινούσε να κρατούν περήφανη στάση απέναντι στους κατακτητές και τους εθελόδουλους συμπατριώτες τους.

      Ο Κασομούλης  κάνει ιδιαίτερη αναφορά στους περίφημους Καπιταναίους των Πιερίων και του Ολύμπου (βλ. Ενθυμήματα, σ. 17): «Ζήδρος, ο περίφημος, ακμάζων από τας αρχάς του 1700 μέχρι των 1770… κατασταθείς ο τρόμος των Αλβανών εις την εποχήν του, μη συγχωρών να περιέρχονται Τούρκοι και Αλβανοί εις τα πέριξ της επαρχίας Ελασσώνος προς τον Όλυμπον». Ακολουθεί (σ. 18) ο «Λάζος, καταγόμενος από Βλαχοφθέρην Ολύμπου και κατοικήσας εις την Μηλιάν Ολύμπου, σύγχρονος του Ζήδρου…εβάσταξεν και τούτος… το Αρματωλίκι του ανενόχλητον με τας ιδίας συνθήκας, να μη εξέρχεται Τούρκος από την Αικατερίνην και Σέρβια και επάνω». Και συνεχίζει για τον Λάζο που (σ. 22) «εγέννησεν τέσσαρας υιούς περιφα-νείς, τον Γιάννην, όστις τον διεδέχθη ως πρωτότοκος, τον περίφημον Λιόλιον, τον Δήμον και τον Κώσταν. – Ο δε Τζιάρας τον Κώνσταν, όστις δεχθείς το καλογερικόν σχήμα ωνομάσθη Καλόγηρος, και τον περίφημον Νίκον Τζιάραν, του οποίου τα ανδραγαθήματα γέμει

και η Μακεδονία και η Θετταλία και η Ήπειρος». Ο Νίκος Τσάρας είχε και καταπληκτικές αθλητικές επιδόσεις, μιας και αναφέρει ο Fauriel (βλ. Chants populaires, v. 1, p. lviij) ότι πηδούσε επτά άλογα βαλμένα στη σειρά κατά μέτωπο.

(συνεχίζεται)


Σας άρεσε το άρθρο? Κοινοποιήστε το!
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •   
  •