LOADING

Type to search

200 χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821 (συνέχεια)

Εθνικά

200 χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821 (συνέχεια)

Share
Σας άρεσε το άρθρο? Κοινοποιήστε το!
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Του Παναγιώτη Γ. Αλεκάκη, Φιλόλογου – Ιστορικού, Δρ Ιστορικού και Αρχαιολογικού Τμήματος Α.Π.Θ., Διευθυντή 2ου ΓΕΛ Κατερίνης

Παράγοντες διάσωσης του ελληνικού στοιχείου επί τουρκικής κυριαρχίας

Ο Ρήγας Φεραίος και ο ρόλος της Γαλλικής Επανάστασης

    Ο Ρήγας αποδείχθηκε ψύχραιμος επαναστάτης και όχι απλά ενθουσιώδης ονειροπόλος, αφού φρόντισε πρώτα να προετοιμάσει ιδεολογικά τους σκλαβωμένους Έλληνες και τους άλλους βαλκανικούς λαούς. Προσπάθησε να επωφεληθεί από τις ευνοϊκές συνθήκες που δημιούργησαν οι φιλελεύθερες ιδέες της γαλλικής επανάστασης και οι λαμπρές νίκες των γαλλικών όπλων στην Ιταλία και τα Ιόνια Νησιά. Ο Ναπολέων είχε μεγάλα σχέδια: οραματιζόταν την εξάπλωσή του στις δαλματικές ακτές, το διαμελισμό της οθωμανικής αυτοκρατορίας και την απόβασή του στην Ελλάδα υποκαθιστώντας τη βενετική εξουσία στα Ιόνια νησιά (Ιούνιος 1797). Με την εγκατάσταση των γαλλικών αρχών στην Κέρκυρα, αρχίζει να πνέει ο άνεμος των ιδεών της γαλλικής επανάστασης στα νησιά του Ιονίου, όπου εκπαιδεύονται στρατιωτικές δυνάμεις που στην επανάσταση του 1821 θα προσφέρουν πολύτιμες υπηρεσίες.

     Η εξέλιξη των ανωτέρω γεγονότων αποδεικνύει ότι η τυχαία προδοσία του Ρήγα από τον Δημήτριο Οικονόμου στην αυστριακή αστυνομία της Τεργέστης, η σύλληψή του στις 19 Δεκεμβρίου 1797 και η θανάτωσή του στο Βελιγράδι στις 24 Ιουνίου 1798 (βλ. Βρανούσης, Ρήγας, σ. 93-99) δεν στάθηκαν ικανά να ανακόψουν τις επιδράσεις της χάρτας του, των επαναστατικών τραγουδιών του και του κόσμου των ιδεών του στους μεταγενέστερους. Σύμφωνα με την παράδοση, τα λόγια του την ώρα που πεθαίνει «αρκετόν σπόρον έσπειρα, ελεύσεται η ώρα ότε θέλει βλαστήσει, και το γένος μου θέλει συνάξει τον γλυκύν καρπόν» (βλ. Χριστόφορος Περραιβός, Σύντομος βιογραφία του αοιδίμου Ρήγα Φεραίου του Θεσσαλού, σ. 33) βγήκαν προφητικά. Η μνήμη του έμεινε ζωντανή στους μεταγενέστερους: ο Ανώνυμος της «Ελληνικής Νομαρχίας» αφιέρωσε το έργο του «Εις τον τύμβον του μεγάλου και αειμνήστου Έλληνος» και ο Θ. Κολοκοτρώνης είπε «Ο Ρήγας Φεραίος εστάθη ο μέγας ευεργέτης της φυλής μας, το μελάνι του θα είναι πολύτιμο…έγραψε τροπάρια άλλο σόι…» (βλ. Γ. Τερτσέτης, Άπαντα, τ. 3, σ. 63).

    Αν παρεξηγήθηκαν οι ιδέες του Ρήγα από την Εκκλησία μας (που ανησύχησε πολύ από τις αθεϊστικές τάσεις και το αντικληρικό πνεύμα του γαλλικού Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης), δεν σημαίνει ότι δεν αναγνωρίστηκε από αξιόλογους ανθρώπους της και τα γραφόμενά τους έτσι έχουν διπλή αξία. Γράφει ο π. Γεώργιος Μεταλληνός: «Η απογοήτευση από τη ρωσική στάση απέναντι στους Έλληνες και η ιδεολογική του συγγένεια με τη Γαλλική Επανάσταση προσανατόλισε τις ελπίδες του Ρήγα στη Γαλλία. Με τον επαναστατικό του «Θούριο» (1797), που έφερε το σύνθημα «Ισοτιμία, αδελφότης», καλούσε σε αγώνα εναντίον των τυράννων… Στο ίδιο φυλλάδιο με το «Θούριο» δημοσίευσε τη «Νέα πολιτική διοίκηση…», που αποτελούσε μια πιο φιλελεύθερη διασκευή του συντάγματος της Γαλλικής Επανάστασης. Μαζί εξέδωσε και την «Επαναστατικήν Προκήρυξιν» και «Τα δίκαια του ανθρώπου». Αυτά είναι τα επαναστατικά κείμενα του Ρήγα, που αντικατοπτρίζουν το πάθος του για την ελευθερία και την αποκατάσταση του Γένους στην παλαιά του δόξα. Στα 1797 τύπωσε ο Ρήγας την Χάρταν της Ελλάδος, που σκόπευε να δείξει παραστατικότατα την έκταση και την ακτινοβολία του αρχαίου και του νέου Ελληνισμού» (Γ. Μεταλληνός, Τουρκοκρατία. Οι Έλληνες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, σ. 170).

     Ο Ρήγας, ορμώμενος από τις βυζαντινές παραδόσεις, ατένιζε προς τη νεότερη Ελλάδα. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το όραμά του βρίσκεται σε οργανική σχέση με τα ρεύματα των γαλλικών απελευθερωτικών ιδεών και ότι η νέα ιδεολογία της Γαλλικής Επανάστασης τον έφερε πιο κοντά προς τις λαϊκές ομάδες, ωστόσο, αφού μαθήτευσε κοντά στις ιθύνουσες τάξεις, δέχθηκε τον σπόρο της Μεγάλης Ιδέας και συνέθεσε τα διεστώτα ρεύματα.

(συνεχίζεται)


Σας άρεσε το άρθρο? Κοινοποιήστε το!
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •   
  •