LOADING

Type to search

Σπύρος Μπλάτσιος: Η επερχόμενη κρίση της Τουρκικής Οικονομίας

Διεθνή

Σπύρος Μπλάτσιος: Η επερχόμενη κρίση της Τουρκικής Οικονομίας

Share

Εδώ και καιρό ότι η Τουρκική οικονομία έχει μπει σε ένα σπιράλ καθόδου. Πλέον τόσο ο ιδιωτικός τομέας, όσο και ο δημόσιος αδυνατούν να ανταποκριθούν στην αποπληρωμή του χρέους τους. Χθες το βράδυ ισοτιμία του δολαρίου με την τουρκική λίρα έφτασε στην αναλογία $1 = 6.98 Turkish liras, μία ανάσα από το ψυχολογικό (και όχι μόνο) όριο του 1 προς 7. Σε σχέση με το ευρώ έφτασε 1€ = 7.570Turkish liras.

Για όσους ξέρουν αυτές οι τιμές σημαίνουν πτώχευση του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας. Κι αυτό γιατί οι Τουρκικές επιχειρήσεις δανείζονταν με κυρίως ρήτρες δολαρίου και δευτερευόντως με ρήτρες ευρώ. Το 2010 η ισοτιμία αμερικάνικου δολαρίου και Τουρκικής λίρας ήταν $1 προς 1 τουρκική λίρα. Το 2014 η ισοτιμία αυτή ήταν $1 προς 2 τουρκικές λίρες και σήμερα $1 προς 7 τουρκικές λίρες.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι τα δάνεια των ιδιωτικών επιχειρήσεων από το 2010 μέχρι σήμερα έχουν 7πλασιαστεί και είναι προφανές ότι καμία επιχείρηση δεν αντέχει τέτοια οικονομική επιβάρυνση. Αυτό το ζοφερό οικονομικό περιβάλλον σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση λόγω CoVid-19 προδικάζει ντόμινο πτωχεύσεων ιδιωτικών εταιριών μέσα στο καλοκαίρι.

Με νόμο που πέρασε το προηγούμενο διάστημα ο Ερντογάν ετοιμάζεται να κρατικοποιήσει τις περισσότερες από αυτές τις εταιρίες. Το μεγάλο του πρόβλημα όμως είναι ότι και τα δημόσια οικονομικά δεν πηγαίνουν καθόλου καλά. Τα προβλήματα είναι αρκετά. Η μεγάλη εξάρτηση από το ξένο κεφάλαιο για την κάλυψη των ελλειμμάτων της, το εξωτερικό χρέος που πλέον δεν μπορεί να εξυπηρετήσει και το εύθραυστο νόμισμα. Με τις τιμές του πετρελαίου να έχουν πέσει σε ιστορικά χαμηλά ο κύριος χρηματοδότης της Τουρκίας, το Κατάρ δεν μπορεί να τη βοηθήσει περισσότερο. Μέσα στο επόμενο έτος η Τουρκία θα πρέπει να αποπληρώσει ομόλογα αξίας 170 δισ. δολαρίων.

Και στο μεταξύ τα συναλλαγματικά της διαθέσιμα έχουν εξανεμιστεί στην προσπάθεια της κεντρικής τράπεζας να κρατήσει την τιμή της τουρκικής λίρας. Στη διάρκεια του περασμένου έτους, οι κρατικές τράπεζες θυσίασαν πάνω από 30 δισ. δολ. για να αγοράσουν τουρκικές λίρες. Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα της χώρας έχουν μειωθεί κατά σχεδόν 11 δισ. δολ. από την αρχή του έτους και ανέρχονται σε μόλις 94,5 δισ. δολ. Αν αφαιρεθούν όμως τα αποθεματικά των τουρκικών τραπεζών, δεν υπερβαίνουν τα 26,3 δισ. δολ. Ουσιαστικά η κεντρική τράπεζα στέρεψε την αγορά συναλλάγματος με την ελπίδα ότι κάποια στιγμή μέσα στο έτος θα καταφέρει να τα αναπληρώσει.

Κύρια πηγή συναλλάγματος για την Τουρκία είναι ο τουρισμός. Φέτος όμως με την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί δε θα υπάρχει τουρισμός και επομένως συνάλλαγμα, αυτό βυθίζει ακόμη πιο βαθιά την τουρκική οικονομία.

Τέσσερις είναι οι πιθανές λύσεις για την Τουρκική οικονομία:

– Προσφυγή στο ΔΝΤ, κάτι που ήδη άρχισαν να σκέφτονται στην Άγκυρα, αλλά το απορρίπτει ο Ερντογάν, καθώς θεωρεί ότι κάτι τέτοιο θα είναι προσωπική του ήττα.

– Τύπωμα χρήματος, κάτι που όμως θα εκτοξεύσει τον ήδη υψηλό πληθωρισμό.

– Capital Controls, κάτι που είναι πολύ πιθανό το επόμενο διάστημα.

– Προσφυγή για οικονομική στήριξη στις ΗΠΑ, στην Κίνα και στην ΕΕ.

Η τέταρτη είναι και η πιο αβέβαιη μιας που τόσο οι ΗΠΑ, όσο και η ΕΕ αυτή τη στιγμή ενδιαφέρονται για τη σωτηρία της δικής τους οικονομίας. Η Κίνα από την άλλη όποτε έχει δώσει οικονομική βοήθεια έχει απαιτήσει να γίνουν παραχωρήσεις υπέρ της, κάτι που μάλλον δε θέλει να κάνει η Τουρκία αυτή τη στιγμή. Από ότι φαίνεται προς στιγμήν η Τουρκία  θα προβεί σε εκτύπωση νέου χρήματος, κάτι που θα αυξήσει τον πληθωρισμό και παράλληλα θα βυθίσει πιο χαμηλά την τιμή της λίρας, και θα επιφέρει και νέες πτωχεύσεις και νέες ιδιωτικοποιήσεις. Άλλο μέτρο που θα πάρει θα είναι capital controls και η πλήρης κρατικοποίηση της οικονομίας. Κι όλα αυτά μέχρι τη στιγμή που το τουρκικό κράτος δε θα μπορεί να αποπληρώσει τις δόσεις του χρέους του (κάπου προς το τέλος του καλοκαιριού).

Ο Ερντογάν φαίνεται αποφασισμένος να τα παίξει όλα για όλα. Δε θέλει να επιστρέψει στην επιτήρηση του ΔΝΤ γιατί θα φανεί σαν αδυναμία της κυβέρνησής του. Από την άλλη θα πιέσει όσο μπορεί την Κίνα, την ΕΕ και τις ΗΠΑ για να εξασφαλίσει χρήματα. Ήδη οι ΗΠΑ αρνήθηκαν να του δώσουν μία λύση τύπου swap για το κρατικό χρέος. Η Κίνα από την άλλη όποτε έχει δώσει οικονομική βοήθεια έχει απαιτήσει να γίνουν παραχωρήσεις υπέρ της, κάτι που μάλλον δε θέλει να κάνει η Τουρκία αυτή τη στιγμή. Επίσης δεν είναι ακόμη γνωστή η ζημιά της Κινεζικής οικονομίας από την πρόσφατη πανδημία. Οπότε τις επόμενες ημέρες θα αναμένουμε νέο γύρο πιέσεων της Τουρκίας προς την ΕΕ με όπλο τα εκατομμύρια προσφύγων και λαθρομεταναστών.

Αλλά πλέον είναι αυτός στρυμωγμένος με την πλάτη στον τοίχο. Η πιο ακραία κίνηση του θα ήταν μέσα στην απόγνωσή του να πιέσει την ΕΕ να προβεί σε θερμό επεισόδιο κατά της Ελλάδας. Αλλά με την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί δεν έχει πολλά περιθώρια ακόμη και για αυτό. Οι σχέσεις του με τον στρατό ποτέ δεν ήταν χειρότερες. Προ λίγων ημερών συνέλαβε άλλους 700 στρατιωτικούς χωρίς ουσιαστικές κατηγορίες. Οι στρατιωτικοί του προσάπτουν την ταπεινωτική υποχώρηση από τη Συρία και αυτός φοβάται ότι ο στρατός μπορεί να πρωτοστατήσει σε ένα νέο πραξικόπημα. Αδιέξοδες πολιτικές που γενούν με τη σειρά τους νέα αδιέξοδα